GỖ SƯA (GỖ HUÊ) LÀ GÌ? VÌ SAO VÂN GỖ SƯA ĐỎ THUỘC HÀNG ĐỆ NHẤT VÂN?

Cây Sưa hay còn gọi trắc thối, huê mộc vàng hay trắc hoa trắng (có tên khoa học là Dalbergia tonkinensis Prain), là một loài cây thân gỗ thuộc họ Đậu (Fabaceae), thuộc gỗ nhóm IA, là một trong những loài gỗ quý hiếm ở nước ta.

Sưa đỏ là một trong những loài gỗ quý cần được bảo tồn
Sưa đỏ là một trong những loài gỗ quý cần được bảo tồn

Là cây gỗ nhỡ, rụng lá theo mùa, cao từ 6 -12m (cũng có thể cao tới 15m). Vỏ thân cây màu vàng nâu hay xám, nứt dọc. Sưa có tán thưa, hoa trắng và thơm, cành non màu xanh, có lông mịn thưa. Là cây ưa sáng, ưa đất sâu, dày, độ ẩm cao, có thể được trồng làm cây cảnh quan đường phố. Phân bố ở đai độ cao tuyệt đối dưới 500m. Trong tự nhiên tìm thấy trong rừng mưa nhiệt đới và rừng mưa nhiệt đới gió mùa. Chủ yếu phân bổ ở Việt Nam và được tìm thấy rải rác tại Hải Nam, Trung Quốc.

Vân gỗ sưa đỏ thuộc hàng nhất vân trong những loài gỗ tại Việt Nam
Vân gỗ sưa đỏ thuộc hàng nhất vân trong những loài gỗ tại Việt Nam

Gỗ Sưa cho mùi thơm quyến rũ thoảng nhẹ sang trọng kiểu hương trầm. Khi đốt tàn có màu trắng đục, mùi khó chịu nên được gọi là Trắc thối. Gỗ Sưa chỉ dùng phần gỗ lõi cho giá trị kinh tế cao hơn phần dác gỗ. Gỗ sưa thuộc loại nặng vừa cứng lại vừa dẻo, thớ mịn, vân gỗ có hoa văn rất đẹp.

Gỗ sưa có ý nghĩa tâm linh rất lớn, Thời phong kiến vua chúa dùng gỗ trắc thối để đóng đồ nội thất cao cấp trong cung đình, vì nó vừa là hương liệu vừa là dược liệu. Từ những năm 90 của thế kỉ XX, giá trị thương phẩm của gỗ sưa trên thế giới tăng đột biến do nhiều người Trung Quốc đổ xô săn lùng gỗ sưa để đóng quan tài hoặc ướp xác như các vị hoàng đế trước đây. Người ta cho là quan tài đóng bằng gỗ trắc thối có khả năng giữ được xác lâu, không bị phân hủy. Ngoài ra, gỗ sưa thường gắn với các điển tích của Phật giáo, do đó ngày nay người ta làm những xâu tràng hạt gỗ sưa với giá hàng nghìn USD.

Vòng sinh trưởng của gỗ sưa đỏ
Vòng sinh trưởng của gỗ sưa đỏ

Có hai loài sưa chính là sưa trắng và sưa đỏ. Sưa trắng cho hoa đẹp quả to đốt không có mùi nhưng giá trị gỗ không bằng sưa đỏ. Sưa đỏ trông gần giống sưa trắng, quả thành từng chùm đốt lên có mùi thối. Ngoài ra còn có sưa màu đen được gọi là tuyệt gỗ, loài này rất hiếm thấy.

Đệ nhất vân gỗ sưa đỏ
Đệ nhất vân gỗ sưa đỏ

Vân gỗ sưa đỏ thuộc hàng đệ nhất vân trong những loài gỗ tại Việt Nam. Gỗ sưa đỏ có màu đỏ giống màu bã trầu có vân trên cả 4 mặt cắt khác với sưa trắng chỉ có vân 2 mặt. Vân gỗ sưa đỏ nổi lên từng lớp, thớ gỗ mịn, rất nhỏ, màu hồng (hoặc đỏ) sẫm, thi thoảng xen vào đó là thớ gỗ màu đen, khi đưa ra ánh sáng thấy có óng ánh 7 màu

Ở Việt Nam, gỗ sưa thuộc nhóm 1A là nhóm đặc biệt quý hiếm
Ở Việt Nam, gỗ sưa thuộc nhóm 1A là nhóm đặc biệt quý hiếm

Hiện nay, gỗ sưa là loài đang bị đe dọa do mất môi trường sống. Tại Việt Nam Chính phủ xếp vào nhóm cây cần bảo vệ nghiêm ngặt, cho phép trồng khoanh nuôi.